نظرات (۱)نیکون، غول فناوری ژاپنی که بسیاری آن را با دوربینها عکسبرداری میشناسند، قصد دارد با اتکا به کاهش چشمگیر قیمتها، بخشی از بازار تولیدکنندگان بزرگ تراشه در آمریکا و آسیا را از ASML پس بگیرد.
شرکت Nikon در تلاش است تا با فروش تجهیزات لیتوگرافی «آرگون فلوراید» (ArF) با قیمتی بسیار پایینتر از ASML، جایگاه از دسترفتهی خود در بازار تراشهسازان را بازیابی کند. یاسوهیرو اومورا (Yasuhiro Ohmura)، مدیرعامل جدید نیکون که از فروردین امسال سکان هدایت این شرکت را به دست گرفته، در مصاحبهای با نشریه Nikkei Asia اعلام کرد که این شرکت در حال مذاکره با چندین تراشهساز بزرگ در ایالات متحده و آسیا برای ثبت سفارشهای جدید دستگاههای لیتوگرافی ArF است و این مذاکرات «به مرحلهی نهایی» نزدیک شدهاند.
روزهای سخت نیکون در زمان تسلط ۸۰ درصدی ASML
تلاش جدید نیکون پس از یک دورهی بسیار ناامیدکننده برای بخش تجهیزات تراشهسازی این شرکت رقم میخورد. بر اساس دادههای مؤسسه TrendForce، نیکون در سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۴ تنها ۱۱ سیستم ArF به فروش رساند و در سه فصل نخست سال مالی ۲۰۲۵، آمار فروش آن روی عدد صفر متوقف شد. این در حالی است که ASML بیش از ۸۰ درصد از سهم بازار لیتوگرافی جهان را در قبضه خود دارد.
هدفگیری نقطهی ضعف انحصار
استراتژی قیمتی نیکون دقیقاً بخشی از بازار را هدف قرار داده که ASML در آن تسلط مطلق ندارد. اگرچه ASML در زمینه سیستمهای پیشرفتهی EUV که برای تولید مدرنترین تراشهها استفاده میشود، انحصار کاملی دارد، اما تجهیزات ArF از نوع غوطهوری (Immersion) زیرمجموعهی فناوری بالغتر DUV محسوب میشوند. نکتهی مهم اینجاست که هنوز هم بخش عمدهای از مراحل الگوبرداری روی ویفرها حتی در تراشههای ۳ نانومتری، توسط همین دستگاههای DUV انجام میشود.
با توجه به اینکه میانگین قیمت دستگاههای پیشرفتهی ArF غوطهوری ASML حدود ۸۲.۵ میلیون دلار است، فضای بسیار مناسبی برای عرضهی جایگزینهای ارزانتر فراهم شده است.
فناوری بومی، برگ برندهی ژاپنیها
در بهمن ماه سال گذشته، نیکون اعلام کرد که در سال مالی ۲۰۲۸ یک پلتفرم جدید ArF غوطهوری مجهز به لنزها و استیج ویفر جدید روانه بازار خواهد کرد که با تجهیزات فعلی ASML نیز سازگاری کامل دارد. اومورا در این باره به نیکی آسیا گفت:
ما بسیاری از قطعات را در داخل خود شرکت میسازیم که این موضوع، مزیت چشمگیری در رقابت قیمتی به ما میبخشد.
در حال حاضر، نیکون و ASML تنها شرکتهای جهان هستند که تجهیزات لیتوگرافی ArF را تولید میکنند. همزمان با داغ شدن تنور هوش مصنوعی و فشار مضاعف بر زنجیرهی تامین تجهیزات، تقاضا برای این دستگاهها در حال افزایش است. ASML اخیراً ۴۸ سیستم EUV و ۱۳۱ سیستم DUV را به مشتریان تحویل داده و سال را با ثبت ۳۸.۸ میلیارد یورو سفارش تحویل نشده به پایان رسانده است.
مدیرعامل نیکون معتقد است که تولیدکنندگان تراشه ترجیح میدهند به جای وابستگی مطلق به یک تامینکننده، از دو شرکت مختلف خرید کنند تا بتوانند هزینههای تامین تجهیزات خود را کنترل نمایند.
آیا قیمت به تنهایی کافی است؟
اینکه آیا صرفاً قیمت پایینتر میتواند مشتریان را به سمت نیکون برگرداند، هنوز در هالهای از ابهام است. سهم نیکون از بازار ArF در سالهای اخیر به دلیل سرمایهگذاریهای عظیم ASML در تحقیقوتوسعه و قراردادهای انحصاری بلندمدت، به شدت کاهش یافته است. از سوی دیگر، شرکت اینتل که زمانی ۸۰ درصد از کل سفارشات ArF نیکون را به خود اختصاص میداد، به دلیل مشکلات مالی، هزینههای خود را به شدت کاهش داده است.
همچنین نیکون در سال مالی گذشته، زیان خالص ۸۶ میلیارد ینی (معادل ۵۴۰ میلیون دلار) را ثبت کرد که بدترین عملکرد مالی تاریخ این شرکت محسوب میشود. دلیل اصلی این زیان، کاهش شدید سفارش تجهیزات و عملکرد ضعیف بخش پرینت سهبعدی عنوان شده است. اومورا اعلام کرده است که قصد دارد تمرکز این شرکت را از پروژههای حاشیهای برداشته و صرفاً روی دو بخش کلیدی یعنی «دوربینهای عکاسی» و «تجهیزات تولید تراشه» متمرکز کند.
