نخستین سامانه پهپادی جهان برای مهار صاعقه رونمایی شد

یک شرکت ژاپنی دست به ابتکاری شگفت‌انگیز زده که شاید روزی شهرها را از خشم آسمان در امان نگه دارد. شرکت مخابراتی نیپون (NTT) از توسعه سامانه‌ای خبر داده که با کمک پهپاد، صاعقه را پیش از برخورد به زیرساخت‌های حیاتی به طور ایمن منحرف می‌کند.

در آزمایشی که در 13 دسامبر 2024 انجام شد، این سامانه توانست برای نخستین‌بار در جهان، صاعقه‌ای واقعی را با استفاده از یک پهپاد به شکلی کنترل‌شده القا کند. پهپادی که در این عملیات شرکت داشت، در ارتفاع 300 متری و درون قفسی مقاوم در برابر برق، به استقبال ابرهای طوفانی رفت و و زنده بازگشت.

اگرچه صاعقه اغلب به عنوان پدیده‌ای نادر و طبیعی در نظر گرفته می‌شود، سالانه میلیاردها ین خسارت مالی در ژاپن برجای می‌گذارد. بر اساس آمار رسمی، این خسارت بین 100 تا 200 میلیارد ین (معادل 700 میلیون تا 1.4 میلیارد دلار) برآورد شده است؛ رقمی که اهمیت چاره‌اندیشی در این حوزه را به خوبی نشان می‌دهد.

از سوی دیگر، ابزارهای سنتی مانند برق‌گیرهای ثابت، پوشش کافی برای زیرساخت‌های گسترده مانند توربین‌های بادی یا شبکه‌های توزیع انرژی فراهم نمی‌کنند. در چنین شرایطی، استفاده از پهپادهایی هوشمند و واکنش‌پذیر، به‌عنوان پاسخی هوشمند و منعطف مطرح شده است.

رویکردی نو برای مقابله با صاعقه

در این سامانه نوآورانه، مجموعه‌ای از تجهیزات پایش زمینی برای تشخیص نشانه‌های وقوع صاعقه استفاده می‌شود. زمانی که نوسانات در میدان الکتریکی منطقه‌ای ثبت شود، پهپاد به محل اعزام می‌گردد. این پهپاد که به زمین وصل است، در نقش یک برق‌گیر پرنده عمل کرده و مسیر امنی برای تخلیه بار الکتریکی ایجاد می‌کند.

نکته جالب اینجاست که برخلاف تصور، این پهپادها برای فدا شدن طراحی نشده‌اند. قفس فلزی اطراف آن‌ها که تا 150 هزار آمپر جریان را تاب می‌آورد، از سیستم آن در برابر تخریب کامل محافظت می‌کند. در آزمایش اخیر، با وجود ذوب جزئی، پهپاد پس از اصابت صاعقه همچنان قادر به پرواز بود؛ موفقیتی که NTT از آن با عنوان نخستین هدایت موفق صاعقه با پهپاد یاد کرده است.

هدف نهایی این پروژه تنها هدایت صاعقه نیست. NTT در گام‌های بعدی، بر دقت در پیش‌بینی محل برخورد و نیز ذخیره‌سازی انرژی حاصل از صاعقه تمرکز خواهد کرد؛ رؤیایی که روزی شاید به بهره‌برداری از برق آسمان در مقیاسی عملی منجر شود.

اگر این فناوری به مرحله بهره‌برداری برسد، می‌توان در آینده شاهد شبکه‌ای از پهپادها در اطراف نیروگاه‌ها، فرودگاه‌ها یا شهرهای بزرگ بود؛ پهپادهایی که نه تنها از زیرساخت‌ها محافظت می‌کنند، بلکه شاید حتی برق تولید ‌کنند.