بانک‌ها با نقض بخشنامه بانک مرکزی از ایجاد رمز یک‌بار مصرف سر باز زدند

مهلتی که بانک مرکزی به بانک‌ها و مؤسسات مالی داده بود، تمام شد؛ اما همچنان از رمز یک‌بار مصرف (OTP) برای تراکنش‌های آنلاین خبری نیست.

هنوز کاربران زیادی هستند که در تله‌ی فیشینگ می‌افتند و از این طریق مشخصات کارت بانکی خود را در اختیار سارقین قرار می‌دهند. مهم‌ترین راهکار برای از بین بردن امکان سوء استفاده از کارت‌های بانکی، بهر‌ه‌گیری از رمز یک‌بار مصرف است. بانک مرکزی نیز در همین زمینه، بخشنامه‌ای را به کلیه بانک‌ها و مؤسسات مالی ابلاغ کرده بود و از آن‌ها خواست تا از اول آذرماه امکان استفاده از هر دو نوع رمز ایستا (ثابت) و یک‌بار مصرف را به عنوان رمز دوم کارت‌های بانکی ایجاد کنند.

در قسمت دیگری از بخشنامه بانک مرکزی به این نکته نیز اشاره شده بود که از اول خرداد سال 98 نیز تمام بانک‌ها باید رمز دوم ثابت را حذف کرده و تراکنش‌های بانکی فقط با استفاده از رمز یک‌بار مصرف قابل انجام باشد. بانک مرکزی مسئولیت عدم بهره‌برداری از رمز دوم یک‌بار مصرف و سوء استفاده‌های احتمالی را متوجه آن بانک یا مؤسسه مالی دانسته است.

بر اساس گزارش روزنامه همشهری و بنا بر آمارهای پلیس فتا، در سال 97 حدود 25 هزار پرونده‌ی برداشت غیرمجاز از حساب‌های بانکی گزارش شده است که اکثر آنها به دلیل ناآگاهی و فریب خوردن کاربران بوده است؛ کاربرانی که بدون توجه به اصالت صفحه‌ی وب پرداخت بانکی، مشخصات محرمانه کارت خود را در سایت‌های جعلی وارد کردند و زمینه را برای سوء استفاده مجرمین فراهم کردند. این در حالی است که چنانچه کاربران از رمز یک‌بار مصرف استفاده کنند، حتی در صورت لو رفتن سایر مشخصات کارت بانکی، امکان برداشت غیرمجاز از کارت وجود نخواهد داشت؛ چرا که رمز یک‌بار مصرف در هر تراکنش متفاوت بوده و به عنوان مثال، به تلفن همراه صاحب کارت ارسال می‌شود. همچنین این رمز از نظر زمانی نیز محدودیت داشته و در صورت استفاده نکردن و گذشت زمان مشخصی، منقضی خواهد شد.

پلیس فتا پیش‌بینی کرده است که با استفاده از رمز یک‌بار مصرف بانکی، جرائم برداشت غیرمجاز از حساب‌های مردم، از 35 درصد به 5 درصد کاهش می‌یابد. اما آن‌طور که مشخص است، بانک‌ها هنوز تمایلی برای ارائه این سرویس به کاربران خود ندارند و با این کار، فضا را برای مجرمین باز گذاشته‌اند.

سرهنگ مصطفی نوروزی (رئیس مرکز مبارزه با جرایم ملی و سازمان یافته پلیس فتا) در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر درباره اینکه بانک‌ها این بخشنامه را جدی نگرفته‌اند، گفته است:

اگر بانک یا مؤسسه‌ای از ارائه این سرویس خودداری کند و برداشت غیرمجازی از حساب شهروندان اتفاق بیفتد، بانک مربوطه می‌بایست رأساً نسبت به جبران خسارت وارده به مشتریان اقدام کند.

وی درباره چگونگی بهره‌مندی از رمز یک‌بار مصرف گفته است:

این سرویس در برخی از بانک‌ها با استفاده از دستگاه‌های سخت‌افزاری یا توکن OTP و یا نرم‌افزارهای کاربردی موبایل و برخی دیگر در قالب استفاده از سامانه USSD یا ارسال پیامک پشتیبانی می‌شود.

حال با این توضیحات باید منتظر ماند و دید آیا بانک مرکزی با نظارت صحیح بر بانک‌های دولتی و خصوصی، می‌تواند آن‌ها را مجاب به استفاده از رمز یک‌بار مصرف کند یا خیر.