فناوری بلاک چین به جنگ گوشی های سرقتی کشور می رود

گران شدن قیمت کالاهای دیجیتال به خصوص گوشی‌های هوشمند موجب شده تا روزانه چیزی حدود 900 سرقت گوشی موبایل را در ایران تجربه کنیم. حالا قرار است طرح رجیستری گوشی‌های هوشمند علاوه بر جلوگیری از قاچاق گوشی‌های نو، جلوی سرقت را نیز بگیرن.

طرح رجیستری گوشی‌های هوشمند به منظور جلوگیری از قاچاق کالا از سال 96 آغاز به کار کرد. با وجود گفته‌های مسئولان مبنی بر تأثیر اجرایی شدن این طرح بر کاهش آمار سرقت گوشی موبایل، اما به نظر می‌رسد هنوز هم این طرح جزو اهداف اصلی رجیستری محسوب نمی‌شود.

البته حتی در صورت اجرای این طرح و بهره گیری از رجیستری به منظور غیر فعال کردن گوشی‌های سرقتی، باز هم مشکلی در میان است. در صورت خرید گوشی کارکرده، خریدار و فروشنده ملزم‌اند که فرآیند انتقال مالکیت را انجام دهند، در غیر این صورت گوشی پس از مدتی برای سیم کارت خریدار غیر فعال خواهد شد و امکان استفاده‌ از شبکه دیگر میسر نخواهد بود. اما مشکل اصلی بازیابی گوشی غیر فعال شده برای مالک اصلی آن است.

به گفته‌ی حسین فلاح جوشقانی، رییس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، گوشی‌ها به شکل ترکیبی از شماره‌ی سیم کارت و شماره‌ی IMEI گوشی در سامانه‌ی رجیستری ثبت می‌شوند. بدین گونه می‌توان در صورت سرقت گوشی و مغایرت شماره‌ها با هم، آن را ردیابی کرده و از ورود آن به شبکه داخلی و سامانه‌های کشور ممانعت کرد.

وی همچنین خاطر نشان کرد که در حال حاضر استفاده از این قابلیت طرح رجیستری برای ردیابی گوشی سرقتی فراهم نیست اما در صورت استعلام نیروی انتظامی یا مراجع قضایی می‌توان اطلاعات ثبت شده را در اختیارشان گذاشت. اما مشکل اینجا است که معمولاً گوشی‌های سرقتی اوراق شده و به شکل قطعات جانبی به فروش می‌رسند.

حالا به نظر می‌رسد با ضعف سامانه‌ی رجیستری، گزینه‌ی جدیدی برای جلوگیری از سرقت و قاچاق گوشی‌های هوشمند در دست اقدام است. پژوهشکده‌ی فناوری ارتباطات پژوهشگاه ICT در نظر دارد با راهکارهای مبتنی بر زنجیره‌ی بلوکی (Block Chain) از این فناوری در زمینه‌های مختلف استفاده کند. امیر قلمی اسگویی به عنوان عضو هیأت علمی و مجری این طرح گفت: «یکی از کاربردهای نوین مورد توجه در فناوری زنجیره بلوکی در سطح جهان، حوزه مقابله با سرقت و قاچاق تجهیزات مخابراتی، از جمله گوشی‌های موبایل است».

وی همچنین با اشاره به باندهای بین‌المللی سرقت و قاچاق گوشی افزود: «برآوردهای سال ۲۰۱۷ نشان می‌دهد که درآمد باندهای سرقت گوشی همراه، از طریق فروش گوشی‌های مسروقه به روزانه ۵۵۰ هزار دلار می‌رسد».

پروژه‌ی جلوگیری از سرقت و قاچاق موبایل با راهکارهای مبتنی بر فناوری بلاک‌چین با همکاری سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، اپراتورهای تلفن همراه، نیروی انتظامی و قوه‌ی قضائیه به شکل آزمایشی در حال اجرا است.

این نمونه‌ی آزمایشی به نحوی طراحی شده تا بتواند به شکلی شفاف داده‌های ذخیره‌سازی شده را در اختیار دیگر بازیگران و دستگاه‌های نظارتی قرار دهد.

قلمی اسگویی همچنین اذعان داشت که در توسعه‌ی این راهکار از پلتفرم «هایپرلجر فابریک» بهره گرفته شده است که احصل آن یک زنجیره‌ی بلوکی سازمانی و متن باز است؛ از این رو مشارکت‌کنندگان در این طرح کاملاً احراز هویت شده و اعتمادسازی بهتری شکل می‌گیرد.

همچنین راهکار جدید این ویژگی را دارا است تا از فعالیت گوشی‌های سرقتی یا قاچاق در شبکه‌‌های آینده از جمله 5G و IoT جلوگیری کنند.

تا به اینجا نمونه‌ی آزمایشی از این طرح مبتنی بر بلاک‌چین در پژوهشکده‌ی فناوری ارتباطات پژوهشگاه ICT نصب و راه‌اندازی شده است. قرار است بزودی نسخه‌ی پایلوت میدانی این پلتفرم نیز در دسترس بازیگران قرار بگیرد.