تولید یک برد ابرپردازنده ایرانی برای انجام عملیات سنگین داده

اگرچه این اولین بار نیز یک برد پردازنده بومی در کشور ما طراحی و ساخته می‎شود، اما هادی ده‌دست به عنوان مدیر تیم تحقیقاتی طراحی این پردازنده معتقد است که برد ابرپردازنده جدید تولیدی این شرکت یا به قولی اَبَرپردازشگر مذکور قادر به انجام پردازش‌های فوق سنگین بوده و پردازش برای تمامی اطلاعات از جمله داده، تصاویر و سایر داده‌ها، در کوتاه ترین زمان و توسط این ابرپردازشگر ممکن شده است.

اگرچه در ایران هیچ شرکت تجاری در زمینه طراحی و تولید پردازنده‎ها، مدارهای لاجیک یا حتی تراشه‎های پردازشی مانند میکروکنترلرها به صورت عمده فعالیت نکرده یا تولیدکننده خام (Fab) مستقلی نیز موجود نیست، تلاش‎هایی طی سالیان گذشته به منظور ساخت پردازنده ایرانی صورت گرفته که به دلیل عدم توجیه اقتصادی تا به امروز همگی ناکام مانده‎اند.

البته در این زمینه برخی تراشه‎های اختصاصی تولید سازمان‎های نظامی در محصولات بسیار خاص مورد استفاده قرار گرفته‎اند اما تراشه‎های دیگر همچنان از کشورهای دیگر و عموماً چین وارد می‎شوند که همین وابستگی شدید موجب تغییرات قیمتی بسیار طی سالیان اخیر شده است.

نکته دیگر این است که طی سال‎های گذشته به دلیل توانمندی بسیاری از مهندسان ایرانی فعال در زمینه میکروالکترونیک و طراحی تراشه، نرخ مهاجرت گسترده‎ای را در بخش دانش‎آموختگان عالی در این گرایش‎ها شاهد بوده‎ایم که خود نشان دهنده ضعف ارتباطات شرکت‎های داخلی یا حتی توانمندی در تولید تراشه‎های با لیتوگرافی نه چندان جدید در کشور (البته به دلیل تحریم‎های بسیار سنگین در زمینه تجهیزات و عدم توجیه‌‎پذیری اقتصادی) است.

اما همانطور که در ابتدای مطلب عنوان شد، شرکتی تحقیقاتی موسوم به شرکت مهندسی محققان یاسین در چارچوب نمایشگاه تجهیزات و مواد آزمایشگاهی ایران ساخت خبر از تولید ابرپردازشگر (دقیقاً مشخص نیست که منظور این شرکت از ابرپردازشگر چیست) داده که ظاهراً هدف از تولید آن انجام پردازش‎های سنگین داده برای تحلیل اطلاعات تصویری و سایر دسته اطلاعات است. با مراجعه به وبسایت شرکت محققان یاسین می‌توان دریافت که عمده فعالیت این شرکت در زمینه طراحی بردهای آزمایشگاهی و صنعتی FPGA و DSP و برگزاری دوره‌های آموزش پیشرفته آنهاست.

هادی ده‌دست، مدیرعامل این شرکت در مصاحبه‎ای با گروه روابط عمومی این نمایشگاه که توسط معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برپا شده می‎گوید:

بردهای پردازنده امروز در تولید خودروهای پرنده‌های بدون سرنشین، ژنتیک، سی تی اسکن، شبیه سازی هواشناسی و سایر صنایع کاربرد دارند. طراحی به این شکل سبب شده تا ابرپردازنده 6 هزار میلیارد عملیات در ثانیه انجام دهد و معادل 160 سیستم 7 هسته ای قابلیت انجام عملیات دارد.

ده‌دست در ادامه صحبت‎های خود به منحصر به فرد بودن برد این پردازنده اشاره کرده و می‎گوید که بردهای مشابه خارجی این برد، قیمت‎هایی به مراتب گران‎تر از آن دارند. مدیر عامل شرکت مهندسی محققان یاسین در خصوص کاربردهای این برد می‎گوید:

کاربرد ابرپردازنده به قدری زیاد است که می‌تواند نیاز صنایع مختلف را برطرف کند و مانع خروج ارز از کشور شود. این ابرپردازنده می‌تواند قطعه خام بسیاری از محصولات باشد. سیستم کنترل پرواز یکی دیگر از صنایعی است که از این ابرپردازنده استفاده می کند.

ده‌دست در این مصاحبه اطلاعات فنی خاصی در مورد برد مذکور ارائه نداده یا حتی پلتفرم طراحی آن و نحوه استفاده یا سفارش را نیز بیان نکرده است اما با مراجعه به وبسایت این شرکت می‌توان دریافت که محصول مذکور در واقع یک برد ترکیبی از پردازنده‌های FPGA ساخت شرکت Xilinix بوده و مشخصاتی به شرح زیر دارد:

 ولی به این نکته اشاره کرده که خدمات پس از فروش و دسترسی آسان به تعمیرات از جمله مزیت های ابرپردازنده داخلی است. ده‌دست در انتها می‎گوید:

با تولید ابرپردازنده‌ها، 32 فرصت شغلی در شرکت محققان یاسین ایجاد شده است اما اگر اعتماد لازم به شرکت های دانش بنیان صورت گیرد، اشتغال‌زایی ابرپردازنده‌ها می تواند بیش از این باشد.