بازی خودی‌ها با خودی‌ها؛ چه‌کسانی سهامدار پیام‌رسان‌‌های داخلی‌ هستند؟

برخی نمايندگان مجلس شاکی اند که چرا اطلاعات مربوط به مالکان و صاحبان اين پيام رسان ها در اختيار نمايندگان مجلس قرار نگرفته است؛ پيام رسان هايی که يک سر حاميان مالی آن به افراد خاص می رسد و يک سر ديگر آن به صداوسيما.

به گزارش عصر ایران به نقل از شرق، اماو اگرها از اين جهت بيش از گذشته مطرح مي شود که پيگيري هاي «شرق» نشان از آن دارد که حمايت مالي از پيام رسان ها، اغلب از يک طيف سياسي خاص بوده و نه طيفي از فعالان صنعت آي تي. مطهري به نامشخص بودن وضعيت مالکيت برخي پيام رسان هاي داخلي اشاره دارد و اينکه مشخص شدن مالکيت پيام رسان هاي داخلي تأثير مثبتي در جلب اعتماد عمومي به اين پيام رسان ها خواهد داشت. مطهري تأکيد کرده: «تاکنون گزارشي درباره مالکيت پيام رسان ها به مجلس ارائه نشده؛ اما موضوع مهمي است که بايد تعيين تکليف شود».

تلگرام در سال هاي اخير از پرمخاطب ترين پيام رسان ها بوده که بر اساس برخي آمار تأييدنشده، نزديک به 40 ميليون کاربر داشته و حالا با حکم بازپرس شعبه دوم دادسراي فرهنگ و رسانه فيلتر شده است.

ضرورت رعايت حريم خصوصي
به گزارش کانال خبررساني تخصصي استارت آپ ها و تکنولوژي، با فيلترشدن تلگرام، 26 اپليکيشن از 30 اپليکيشن رايگان پردانلود براي دستگاه هاي اندرويد در گوگل پلي در ايران تنها با فيلترشکن در دسترس هستند. محمدرضا نجفي، نايب رئيس مجمع نمايندگان استان تهران، اطلاع رساني و ايجاد شفافيت درباره مالکان و اداره کنندگان پيام رسان هاي داخلي را شرط لازم براي توسعه اعتماد عمومي مي داند. به گفته او: «اطلاع رساني و ايجاد شفافيت درباره مالکان و اداره کنندگاني که متعهد به رعايت حريم خصوصي استفاده کنندگان باشند، مردم را از عدم ورود و دست اندازي به اطلاعات و مراودات شخصي شان مطمئن مي کند و اين شرط لازم براي توسعه اعتماد عمومي و استقبال بيشتر از اين گونه امکانات است».

سرمايه گذاري بانک ها در پيام رسان ها
اطلاعات موجود درباره مالکان و صاحبان پيام رسان های داخلی در برخي سايت ها و فضاي مجازي منتشر شده است. «شرق» در اينجا بنا دارد به بخشي از اطلاعات موجود در اين باره بپردازد. تا اينجاي كار، پيام رسان هايي مانند «سروش»، «آي گپ»، «ايتا» و «بله» از حمايت رسانه اي و تبليغاتي بيشتري برخوردار بوده اند. در خبرها آمده است دو بانک پيام رسان «آي گپ» را خريده اند. رسول کاظمي، مدير پيام رسان آي گپ، نیز گفته: «توافق ميان پيام رسان آي گپ و کنسرسيومي با عضويت شرکت گسترش الکترونيک مبين ايران، مجموعه شرکت ارتباطات سيار ايران (همراه اول) و بانک هاي پارسيان و پاسارگاد حاصل شده است.

اين کنسرسيوم دنبال توسعه يک پيام رسان ملي قدرتمند و مناسب براي کسب وکارها با خدمات پرداخت است»؛ اما يکي از اعضاي هيئت مديره شرکت گسترش الکترونيک مبين ايران، چهره اي شناخته شده است؛ «مهرداد بذرپاش». آخرين آگهي تغييرات شرکت گسترش الکترونيک مبين ايران (سهامي خاص) به تاريخ 30 آذر 1396 در روزنامه رسمي منتشر شده است که در بخشي از اين آگهي آمده: «به استناد صورت جلسه هيئت مديره مورخ 1396.8.1 تصميمات ذيل اتخاذ شد:

اعضاي هيئت مديره براي بقيه مدت به قرار ذيل تعيين گرديدند:
آقاي مهرداد بذرپاش به شماره ملي.... به نمايندگي از شرکت گروه توسعه صنعت و معدن تدبير به شناسه ملي....به سمت رئيس هيئت مديره، آقاي سيداحمد حجت زاده به شماره ملي... به نمايندگي از شرکت نوانديشان کشت و صنعت تدبير به شناسه ملي... به سمت نايب رئيس هيئت مديره، آقاي حسين بذرافشان به شماره ملي... به نمايندگي از شرکت گروه توسعه اقتصادي تدبير به شناسه ملي.... به سمت مدير عامل و عضو هيئت مديره، آقاي ياسر جلالي منش به شماره ملي... به نمايندگي از شرکت گروه توسعه ساختمان تدبير به شناسه ملي... به سمت عضو هيئت مديره، آقاي سعيد مارکلائي به شماره ملي... به نمايندگي از شرکت گروه توسعه انرژي تدبير به شناسه ملي... به سمت عضو هيئت مديره». جالب اينکه در آگهي تأسيس «گروه توسعه اقتصادي تدبير» به تاريخ 1387، شرکت «گروه توسعه ساختمان تدبير»، «توسعه انرژي تدبير» و شرکت «گسترش الکترونيک مبين ايران» نمايندگاني در هيئت مديره دارند. همچنين در آگهي تغييرات شرکت «توسعه صنعت و معدن تدبير» به تاريخ آذر 1394، نمايندگان گروه «توسعه انرژي تدبير»، شرکت «گسترش الکترونيک مبين ايران»، «توسعه اقتصادي تدبير» و «توسعه ساختمان تدبير» سمت هايي در هيئت مديره گرفتند. در آگهي تغييرات شرکت «نوانديشان کشت و صنعت تدبير» به تاريخ دي 1396، شرکت هاي «گروه توسعه انرژي تدبير»، «گروه توسعه ساختمان تدبير» و «گروه توسعه اقتصادي تدبير» نمايندگاني در هيئت مديره دارند. در آگهي تغييرات شرکت گروه «توسعه انرژي تدبير» به تاريخ آذر 1396، نمايندگان شرکت «توسعه صنعت و معدن تدبير»، «گروه توسعه اقتصادي تدبير» و «گروه توسعه ساختمان تدبير» در هيئت مديره حضور دارند.

پيام رسان داخلي؛ بازي خودي ها با خودي ها
يکي از کارشناسان فني اين حوزه نيز به «شرق» گفته «گرچه حمايت مالي از پيام رسان هاي داخلي انجام شده اما بايد چند نکته را در اين زمينه در نظر گرفت. نخست اينکه افرادي از طيف هاي مختلف مورد حمايت قرار نگرفته اند و اگر سرمنشأ خيلي از مالکان و صاحبان پيام رسان ها را پيدا کنيد، يک سر آن به افراد هميشه در مديريت مي رسد. نکته ديگر اينکه تلگرام از 2013 تا الان حدود 250 ميليون دلار خرج کرده و ساخت و طراحي پيام رسان ها – در سطح حرفه اي – بسيار هزينه بر است. نکته مهم ديگر اينکه ايجاد يک پيام رسان خوب علاوه بر هزينه هاي فراوان، به دانش زيادي نياز دارد که بعيد مي دانم اين پيام رسان ها از اين سطح دانش بهره مند باشند». همچنين پيگيري هاي «شرق» نشان داده که برخي شرکت هاي استارت آپي پس از برنده شدن در مناقصه ها -از جمله مناقصه هاي صداوسيما- تأييد اهليت نشده و قراردادي با آنها بسته نشده اند و همواره حلقه محدودي از خودي ها مطرح اند.

سروش صداوسيمامحور
نرم افزار «سروش» در بهمن 1394 نسخه آزمايشي خود را به بازار عرضه کرد و تا بهمن 1395 نزديک به 700 هزار کاربر داشت. به گزارش ايسنا اين نرم افزار تحت حمايت سازمان صدا وسيماي ايران گسترش يافت. بخش عمده اي از سهام اين شرکت متعلق به صدا وسيماست. «سروش» توسط شرکت «توسعه فناوري رسانه سروش» پشتيباني مي شود که مديرعامل اين شرکت شخصي به نام محمدرضا علي عسگري است. پيش از اين «شرق» در گزارشي درباره نسبت «محمدرضا علي عسگري» سروش و «عبدالعلي علي عسگري» رئيس صدا وسيما از «خروشاد» مديرعامل سروش رسانه سؤال کرده بود که او در پاسخ گفت «براي اطلاع از اينکه آقاي علي عسگري چه نسبتي با رئيس سازمان صداوسيما دارد، بايد از هيئت مديره سؤال شود».
مديريت پيام رسان سروش نيز بر عهده سيدميثم سيدصالحي است. سيدصالحي مديرعامل شرکت داده پردازي «فن آوا» بوده؛ شرکتي که خدمات اينترنت پرسرعت ارائه مي کرده است.

در بند 2 قوانين محتواي ردوبدل شده در سروش نيز آمده است: «کاربران مجاز به انتشار محتواي خلاف واقع، غيراخلاقي و غيرقانوني نيستند و عواقب آن برعهده خود کاربر خواهد بود».

در روزهاي اخير صداوسيما در بخش هاي خبري خود سعي دارد مخاطبان را براي استفاده از اين پيام رسان متقاعد و در گزارش هاي خبري بر امنيت آن تأکيد کند.

سرمايه 700ميليوني آقاي کاظمي
«آي گپ» يکي ديگر از اين پيام رسان هاي بومي است که مديرعامل آن شخصي به نام محمدرسول کاظمي است. اين پيام رسان توسط شرکت «روي خط مديا» پشتيباني مي شود که در سال 1394 و با سرمايه اوليه 700 ميليون تومان تأسيس شده است. از اين سرمايه سهم الشرکه محمدرسول کاظمي نجف آبادي 693 ميليون تومان و زهره سانحي نجف آبادي نيز هفت ميليون آورده سرمايه اش بوده است {اطلاعات مربوط به آگهي تأسيس در روزنامه رسمي به تاريخ ارديبهشت 94}.

فعاليت هاي اين شرکت در حوزه طراحي، برنامه نويسي و پشتيباني نرم افزارهاي ارتباطي و رسانه اي روي تلفن هاي همراه متمرکز است.

محمدرسول کاظمي مدعي است که در مسير طراحي پيام رسان داخلي يک ريال حمايت از جايي دريافت نکرده است. او در پاسخ به منتقدان نيز گفته «تمام کساني که مي گويند داخلي ها توان پاسخ گويي به نياز و تعداد کاربران ايراني را ندارند، به صراحت مي گويم که آي گپ قادر به پاسخ گويي به تمام نيازهاي 40 ميليون کاربر ايراني است». کاظمي چندي پيش نيز اعلام کرده بود که هرکس بتواند «آي گپ» را هک کند به او جايزه يک ميلياردتوماني پرداخت مي کند.

از تلفن همراه تا پيام رسان بومي
«ايتا» از ديگر مدعيان در ميان پيام رسان هاي بومي است که در سال 1396 شروع به فعاليت کرد و اولين نسخه اش براي اندرويد و هم زمان نسخه وب آن آماده بهره برداري شد. همچنين نسخه آيفون و دسک تاپ آن در دست طراحي است. مراحل طراحي و پياده سازي نرم افزار ايتا توسط شرکت انديشه ياوران تمدن امروز که گفته مي شود يک شرکت خصوصي است، انجام شده که اين شرکت تحت حمايت دو شرکت طوبي و هاتف فعاليت مي کند. سوابق اين شرکت ها در حوزه فناوري هاي مبتني بر تلفن همراه است.

اما در مورد ديگر پيام رسان ها نيز اطلاعات اندکي در اختيار است. پيام رسان رينگ همان پيام رسان گپ است. آنها دو برند تعريف کرده اند. برند رينگ متعلق به مجموعه صباايده است که مالک آپارات هم به شمار مي آيد. مديريت پيام رسان ايتا نيز محسن غفاري است که پيش تر پنل اس ام اس مي فروخت. شرکت ايتا، يک شرکت قمي است و از طرف مرکز رسانه هاي ديجيتال ارشاد هم حمايت مي شود.

بانک ملي هم «بله»
پيام رسان «بله» متعلق به شرکت «داده ورزي سداد» است. 72درصد سهم اين شرکت متعلق به بانک ملي ايران است. 24 درصد سهام آن هم متعلق به شرکت خدمات انفورماتيک و چهار درصد هم سهم شرکت سرمايه گذاري گروه توسعه ملي ايران است. سرمايه اين شرکت 500 ميليارد ريال است. در بخش معرفي اطلاعات گنگي از نحوه شکل گيري اين پيام رسان آمده «ما پنج نفر بوديم؛ جوان و جوياي نام. شايد هم مقداري نپخته. دور هم جمع شده بوديم تا محصولي خواستني و کارآمد را بسازيم. دوست داشتيم در زمينه اپليکيشن هاي اينترنتي ارتباطي فعاليت کنيم. هدف اول مان را «ايميل» انتخاب کرديم. مي خواستيم چيزي بسازيم که روي دست تمام ايميل هاي خارجي بزند. دور، دور پيام رسان ها شده بود. آن موقع ها وايبر روي بورس بود و مقداري هم وي چت. شروع کرديم به دويدن؛ به يادگرفتن؛ «بله» را بر اين مبنا ساخته ايم».